Buradasınız: AnasayfaDil ve Anlatım10. SınıfAnlatım TürleriEmredici Anlatım


Emredici Anlatım

Yazan:  Kategori: Anlatım Türleri Perşembe, 24 Temmuz 2014 16:24

EMREDİCİ ANLATIM

 

Okurun ya da dinleyiciyinin istenilen doğrultuda harekete geçmesini sağlamak maksadı ile dilin “yap, tut, dinle” gibi emir ifade eden bir üslupta kullanılması sonucu ortaya çıkan anlatım biçimine emredici anlatım denir. emredici anlatımda dil anlaşılacağı üzere emir kipleri ile doludur. Günlük hayatta sık sık kullandığımız emir ifadeleri ile edebi ve öğretici metinlerde kullanılan emredici ifadeler bir birinden farklıdır. Edebi metinlerde emir ifadesi dolaylıdır ve bu ifadelerin sanatsal yönü vardır. Yine öğretici metinlerde emir ifadeleri metnin teması ile doğrudan bağlantılıdır ve belli bir kompozisyon planı ile sunulur.

 

Bir cümlenin emir ifade etmesi için emir kipinde olması şart değildir. Emir anlamı dolaylı yollar ile de verilebilir.

 

Örnek: “Kapıyı kapat.” Cümlesi emir kipindedir

“Burada kapılar açık bırakılmaz.” Cümlesi emir kipinde olmamasına rağmen emir ifade etmektedir.

 

Emir anlamı görsel işaret, simge ve semboller ile de sağlanabilmektedir.

 

Örnek: Trafik işaretleri, tehlike bildiren işaretler vb.

 

emredici2emredici3emredici4

 

Emredici anlatım nerelerde kullanılır?

 

Emredici anlatım hayatımızın birçok alanında kullanılmaktadır. Yemek tarifleri, anayasal ve benzeri kanun, yönetmelik ve tüzükler, kullanma kılavuzları, sınav yönergeleri vb. emredici anlatım ile oluşturulan metinlerdir. Edebiyatta bazı edebi ve öğretici metin türlerinde de emredici anlatım kullanılmıştır.

 

Emredici anlatımın kullanıldığı metin Türleri:

 

Öğretici Metin Türleri:

a-      Eleştiri

b-      Nutuk

c-       Fıkra

d-      Eleştiri

e-      Haber yazıları

 

Not: Bu metin türlerinde çoğunlukla emredici anlatım kullanılır.

 

Öğretici Anlatımın Kullanıldığı Edebi Metin Türleri:

a-      Fabl

b-      Mesnevi

c-       Tiyatro

d-      Şiir

 

Emredici anlatımın özellikleri nelerdir?

 

a-      Bu anlatımda amaç belli birtakım davranışların istenilen doğrultuda değişmesini sağlamaktır.

b-      Anlatımda cümleler çoğunlukla emir kipinde kullanılır.

c-       Yap, oku, dinle gibi ifadelere yer verilir.

d-      Sade bir anlatım tercih edilir.

e-      Dil alıcıyı harekete geçirme işlevinde kullanılır.

f-        Yan ve mecaz anlam ifade eden dil birliklerine yer verilmez.

g-      Kelimeler gerçek anlamında kullanılır.

 

Metin Örnekleri:

Orhun Abideleri

Çeviri;

“Dokuz Oğuz Beyleri ve kavmi sözüme dikkat et iyice dinle…”

 

Gençliğe Hitabe:

“Ey Türk gençliği birinci vazifen…”

 

Ters Öğüt Destanı

“Kaynağın tut varsan suyun bendine

Zira herkes mesend ede fendine

Öz aklın yetişir kendi kendine

Eflatun da görsen aklın beğenme”

 

Karacoğlan

“Mecliste ârif ol kelâmı dinle

El iki söylerse, sen birin söyle

Elinden geldikçe sen eylik eyle

Hatıra dokunup yıkıcı olma”

 

Barış Manço

“Eski adamlar doğruyu söylemiş

Bir çiçekle bahar olmaz

Kişi kendini bilip sağa sola sormalı

Can pazarı bu oyun olmaz

Zürafanın düşkünü beyaz giyer kış günü

Sonunda şifayı kapıp da şaşırınca

Bana gel beni dinle iyi yaz

Defteri kalemi al iyi yaz”

 

Ayrıca bakınız fiiller...

Okunma 18193 defa Son Düzenlenme Çarşamba, 01 Mart 2017 23:40

Lütfen Yorum Yazın

Misafir Olarak Yorum Yap

0 / 300 Karakter Kısıtlaması
Your text should be in between 2-300 characters
Kabul Ediyorum.
Yorumlar | Yorum Ekle
  • Hiçbir Yorum Bulunamadı

Çevrimiçi Kişi Sayısı

49 ziyaretçi ve 0 üye çevrimiçi