Şarkı

Yazan:  Kategori: XIV. Yüzyıldan XIX. Yüzyıl Ortalarına Kadar Osmanlı Edebiyatı Cuma, 10 Temmuz 2015 14:47
18. yüzyıl şairi Nedim 18. yüzyıl şairi Nedim Resimli Ansiklopedi

ŞARKI NAZIM BİÇİMİ

Şarkı Örneği?

Şarkı Nedir?

Şarkı dörtlüklerden oluşan bir Klasik Türk Edebiyatı (Divan Edb.) nazım biçimidir. İlk üç dize birbiri ile uyaklı son dize serbesttir. İlk dörtlüğün ikinci ve son dizesi nakarat dizesidir ve her dörtlüğün sonunda tekrar edilir. Şarkının kafiye şeması şu şekildedir:

Aaaa / bbba / ccca / ddda ...

Not: Nakarat dizeleri olmayan şarkılar da bulunmaktadır. Bunlarda kafiye düzeni şöyledir: baba — ccca — ddda — eeea ... ( Dizeler arasında uyak vardır; fakat dizenin aynen tekrar ettiği görülmez.)

Şarkılarda uyak düzeni küçük değişiklikler gösterebilir. Şarkıyı diğer nazım biçimlerinden ayıran en önemli fark nakarat dizesidir. ( Nakarat, Halk şiirinde “Kavuştak” olarak nitelenir.)

Şarkı Nazım Biçiminin Tarihi Gelişimi

Şarkı Türk edebiyatına özgü bir nazım biçimidir. Divan şairleri tarafından ilk defa tertip edilmiştir. Edebiyatımızda en tanınmış şarkı yazarı 18. Yüzyıl şairlerinden Nedim’dir. Onun yanı sıra Enderunlu Fazıl ve Enderunlu Vasıf tanınmış şarkı şairleridir. Şarkılar bestelenmek için yazılır; ki bir çok şarkı özellikle 18 ve 19. Yüzyıllarda bestelenmiştir. Şarkılar belli usullere göre bestelenir. En çok mef’ulü mefâ’ilü mefâ’ilü fa’ulün kalıbındaki şarkılar bestelenmiştir.

Şarkının Özellikleri

-     Dörtlüklerle yazılır.

-     En yaygın kafiye şeması aaaa / bbba / ccca / ddda ... şeklindedir.

-     Dörtlüklerde aynen tekrar eden dizeye nakarat denir.

-     Bestelenmiş şarkılarda en dokunaklı dize olan üçüncü dizeye miyan, miyan-hane denir.

-     En tanınmış şarkı yazarı Nedim’dir.

-     Şarkılarda konu çoğunlukla aşk ve sevgi ve sevgilinin güzelliğidir. İçki ve eğlence ayrıca işlenir.

Örnek:

Sevdiğim cânım yolunda hâke yeksan olduğum

İyddir çık nâz ile seyrâna kurbân olduğum (Nakarat)

Ey benim aşkınla bülbül gibi nâlân olduğum

İyddir çık nâz ile seyrâna kurbân olduğum (Nakarat)

Cümle yaran sana uşşak olduğun bilmez misin

Cümlenin tâkatların tâk olduğun bilmez misin

Şimdi âlem sana müştâk olduğun bilmez misin

İyddir çık nâz ile seyrâna kurbân olduğum (Nakarat)

Nedim

İyd: Bayram

Hake yeksan: Yerlebir

Nalan: Acı çeken, inleyen

Okunma 2688 defa Son Düzenlenme Cuma, 03 Mart 2017 23:32

Benzer Öğeler (etikete göre)

Bu kategoriden diğerleri: « Rubai Murabba »

Çevrimiçi Kişi Sayısı

56 ziyaretçi ve 0 üye çevrimiçi