Buradasınız: AnasayfaDil ve Anlatım9. SınıfSes BilgisiTürkçenin Ses Özellikleri


Türkçenin Ses Özellikleri

Yazan:  Kategori: Ses Bilgisi Cuma, 08 Ağustos 2014 03:00

SES BİLGİSİ

"MİLLET ŞARKISI" ndan:

Zulmün topu var, güllesi var, kal’ası varsa,

Hakkın da bükülmez kolu; dönmez yüzü vardır;

Göz yumma güneşten, ne kadar nuru kararsa

Sönmez ebedî, her gecenin- gündüzü vardır..

Millet yoludur, hak yoludur tutuğumuz yol;

Ey hak, yaşa, ey, sevgili millet, yaşa... varol!

Tevfik Fikret

 

Şu manzumeyi yüksek sesle okuduğumuz zaman ağzımız­dan inceli, kalınlı sesler çıktığını işitiriz- Gırtlaktan ağzın ve burnun dışına kadar uzanan ve. sesin çıkmasına yarayan yola ses yolu denir.

 

1- Gırtlağın içindeki ses kirişleri akciğerlerden gelen nefesle titreyerek konuşmağa yarayan inceli kalınlı sesleri çıka­rırlar; buna insan sesi denir. Ağzımızdaki uzuvlar da ses yo­lunu kapatarak veya darlaştırarak kirişlerde perdelenen sesi çeşitlendirirler. Böylece birbirlerinden farklı ve pek çok olan bu sesleri kulağımızla ayırabiliriz;

Birbirlerine pek yakın olanlarını bir sayarak dilimizde başlıca 29 ses bulunmuş, ve her biri bir harfle gösterilmiştir.

Bir dilin yazısında kullanılan harflerin hepsine birden Alfabe denir.

 

Harflerin sırası ve isimleri:

 

Türkçede yirmi dokuz harf vardır:

A B C Ç D E F G Ğ H I İ J K L M N O Ö P R S Ş T Ü Ü  V Y Z

 

Bunlar, kitap ve gazete yazılarının büyük şekilleridir. Kitap ve gazete yazılarının küçük şekilleri şunlardır:

a b c ç d e f g h u j k l m n o ö p r s ş t u ü v y z

 

Her dilde olduğu gibi bizim dilimizde de büyük ve küçük olmak üzere iki türlü el yazısı vardır.

 

BÜYÜK HARFLERİN KULLANILDIĞI YERLER

Büyük harfler dilimizde başlıca sekiz yerde kulla­nılır:

 

1-         Levhaların, tabelâların çok defa her harfi büyük yazılır.

2-         Yazı başlıklarının, kitap adlarının her kelimesinin ilk harfi: Metinli Türk Edebiyatı.

3-         Kitaplarda ve gazetelerde bazı başlıkların bütün harfleri.

4-         Her cümlenin ilk harfi. [Virgül ve noktalı virgül­den sonra gelen sözün ilk harfi -esasen büyük yazılması ge­reken kelimelerden değilse- küçük yazılır.

 

Not: Dilekçelerde, lâyihalarda ve kanun maddelerinde ayrı ayrı yazılan fıkralardan sonra noktalı virgül konup da satır başına geçilirse o vakit yeni fıkraya, tabiatiyle, büyük harfle başlanır:

“Kira şartlarına ve kanuni vecibelere riayet edilse bile, aşağıda yazılı hallerde kiralayan : . . ;

 

a-         Gayrimenkulu kendisi veya çocukları için mesken olarak kullanma ihtiyacında kalırsa kira akdinin hita­mında;

b-         Gayrimenkulu kendisinin, eşinin veya çocuklarının muayyen bir meslek veya sanatın bizzat icrası için kullanma ihtiyacında ise akdiy. hitamında;

c-          Bir gayrimenkulu Medenî Kanun hükümlerine göre iktisabeden kimseler kendisi veya çocukları veya mirasçılar, yahut bunların bir kısmı için tamamen veya  kısmen mesken olarak kullanmak ihtiyacında ise;

1-         Bütün özel isimlerin ve soyadlarının ilk harfi: Ankara, Atatürk, Türkiye, Sakarya.

2-         Hukuk Fakültesi, Ziraat Bankası gibi kurum ve te­şekkül adlarında her kelimenin ilk harfi.

3-         Manzumelerde her mısraın ilk harfi.

4-         Rütbe ve unvan bildiren kelimelerin ilk harfleri- (kişi adlarının başında): Amiral Ahmet Denizer, General Ali Turgut, Yarbay Ali Çevik. Î5ay Nuri Aksoy, Bayan Selva Sender

 

Harflerin dil, diş, dudak, damak ve boğazdan çıkışına göre gruplandırılması:

 

 

ÜNSÜZLER

Sert Ünsüzler

Yumuşak Ünsüzler

ÜNLÜLER

 
 

Sürekli Ünsüzler

f, s,

ş, h

l, m, b, c, d, g, n, z, r, v, y, g, j

Kalın

(Dil geride)

 

Süreksiz Ünsüzler

t, k,

ç, p

z, j, v

İnce

(Dil ileride

 

Düz

(Dudaklar düz Durumda)

Yuvarlak

Dudaklar Yuvarlak Durumda)

   

Geniş

(Ağız çok açık)

Dar

(ağız az açık)

Geniş

(Ağız çok açık)

Dar

(ağız az açık)

   

a

e

ı

i

   
 

ö

u

ü

   

  

Okunma 1256 defa Son Düzenlenme Perşembe, 18 Eylül 2014 03:16

Lütfen Yorum Yazın

Misafir Olarak Yorum Yap

0 / 300 Karakter Kısıtlaması
Your text should be in between 5-300 characters
Kabul Ediyorum.
Yorumlar | Yorum Ekle
  • Hiçbir Yorum Bulunamadı

Çevrimiçi Kişi Sayısı

84 ziyaretçi ve 0 üye çevrimiçi