Buradasınız: AnasayfaTürk Edebiyatı9. SınıfGüzel Sanatlar ve EdebiyatEdebiyatın Bilimlerle İlişkisi


Edebiyatın Bilimlerle İlişkisi

Yazan:  Kategori: Güzel Sanatlar ve Edebiyat Cuma, 12 Eylül 2014 22:31

EDEBİYATA YARDIMCI BİLİM DALLARI

Edebiyata Yakın Bilimler

Edebiyat Hangi Bilimlerle İlişki İçindedir?

Edebiyat doğrudan ya da dolaylı yollarla tüm bilim dalları ile ilişki içerisindedir. Edebiyatta bir eser oluşturulurken sanatçı az ya da çok diğer bilim dallarının verilerinden yararlanır.

Bir romanı veya bir hikayeyi düşünelim: Bu edebi ürünlerde kahramanlar çok çeşitlidir. Hayatın her kesiminden ve sınıfından insan ele alınıp anlatılır. Kahramanın doktor, öğretmen ya da astronot olduğu bir romanda yazarın bu meslekler ve ait oldukları bilim dalları hakkında bilgi sahibi olması gerekir. Aksi halde romanın ya da hikayenin inandırıcılığı zayıf olacaktır. Yazar hem doktorluk hem de astronotluk hakkında bilgi sahibi olmadan eseri oluşturamaz. Anlaşılacağı üzere edebiyat her bilim dalı ile ilişki işindedir. Bazı bilim dalları ile edebiyat arasındaki münasebet çok yakın ve doğrudandır; bazıları ile ise çok zayıf ve dolaylı yollarla ilişkilidir.

Edebiyatın doğrudan ilişkili olduğu bilim dalları:

Edebiyatın konusu temelde insandır. Doğal olarak kendisi gibi konusu insan olan felsefe, sosyoloji, psikoloji, tarih bilim dalları ile doğrudan ilişkilidir.

Edebiyat ve Felsefe İlişkisi:Felsefe varlık ve bilgi konularında sorular sorup çıkarımların yapıldığı bir bilim dalıdır. Edebiyat, felsefe biliminden hem öğretici metin türlerinin hem de edebi metin türlerinin oluşturulmasında yararlanır. Bir edebi eserde ,örneğin romanda, kahramanın bulunduğu durumu betimlemesi, olaylar hakkında yorumda bulunup kişilere ve hayatına bu doğrultuda yön vermesi felsefe biliminden yararlanıldığını göstermektedir.

Örnek:

Dostoyevski’nin “Suç ve Ceza” romanından şu sözler felsefe biliminden yararlanıldığını gösterir.

"Gariptir, insan her zaman yaptığı işin önemini ya da ne olduğunu fark etmez. Yapar sadece. Yapmak nedir mi ? Bilmek... En önemlisi bilmek değil midir?"

Edebiyat ve Sosyoloji İlişkisi: İnsanların toplum olarak yaşayışının ve insanın diğer insan ve doğa ile olan münasebetinin incelendiği sosyoloji bilimi ile edebiyat arasındaki ilişki çok yoğundur. İnsanı anlatan edebiyat insan ilişkileri hususunda sosyoloji biliminin verilerinden yararlanır. Bir olay karşısında insanın hangi nedenlerle hangi tepkiyi vereceği sosyoloji bilimince araştırılır. Yine insanları birlikte tutan değerler, örf, adet ve gelenekler, toplumsal yaşamın kuralları gibi birçok konuda yazar eserini oluştururken sosyoloji bilimine başvurur. Bir edebiyatçının aynı zamanda bir sosyolog olduğu kanısı yaygındır.

Örnek:

Kuyucaklı Yusuf romanından alınan şu örnekte toplumsal yapı hakkında bilgi verilir.

Şehrin iyi aileleri arasında bile bunların istedikleri zaman alamayacakları kız yoktu. Adeta bütün eşraf aileleri arasında ezelden beri mevcut, değişmez bir mukavele vardı ve buna, harici şeklin değişmesine, vaziyetin tamamen başka olmasına rağmen, daima riayet ediliyordu.

Edebiyat ve Psikoloji İlişkisi: Psikiyatri ve psikanaliz son dönemde edebiyata yardımcı bilim dallarından en önemlileri olmuştur. Günümüz insanının yalnızlaşması, içine kapanması, kalabalıkların birbirinden uzaklaşması, ruhsal bunalımlar, kıskançlık, hırs, aşk, bunalım gibi duygu durumlarının anlatıldığı bir edebi eserde yazar ya da şair psikoloji biliminden yararlanır. Edebiyatın en önemli ve zor uğraşlarından biri olan karakter çizme ancak psikoloji biliminden yararlanılarak yapılabilir.

Örnek:

Sefiller romanından alınan aşağıdaki metinde roman kahramanlarından Javer’in inandığı değerleri yitirmesi ile girdiği çıkmaz ve intihara karar vermesi anlatılmaktadır.

Javer tamamıyla bozguna uğramış bir adamın, bocalayan bir vicdanın azabını çekmekteydi. Artık daha fazla düşünerek çıldırmaktansa, yapacağı iki ihtimal üzerinde durdu. Birincisi yeniden "Silahlı Adam" sokağındaki yedi numaralı apartman dairesinden Jan Valjan'ı yaka paça sürükleyerek, karakola teslim etmek ya da?.. Javer artık ne yapacağını kararlaştırmıştı.

Edebiyat ve Tarih İlişkisi: Edebiyat olay, olgu ve durumları anlattığı gibi tarih biliminin esas konusunu da olaylar oluşturmaktadır. Çoğu zaman tarihte önemli bir yere sahip bir olayın hem tarih bilimince hem de edebiyatta konu olarak ele alındığı görülür. Tarih olayları neden ve sonuçları ile irdeler; edebiyat ise olayların arka planında nelerin yaşandığını anlatır. Örneğin Osmanlı Devletinin kuruluş sürecini araştıran bir tarihçi o dönemde gerçekleşen diğer olaylar ile bağlantı kurar. Yine o dönem ortaya konmuş eserleri, belgeleri inceler. Edebiyatçı ise tarih biliminin elde ettiği bu verilerden yararlanarak bambaşka kurgusal bir evren yaratır. Gerçek olayları yeniden yorumlayarak anlatır. Yine tarihteki gerçek kişileri kendince yorumlayıp karakterize eder.

Örnek:

Devlet Ana: Kemal Tahir

“İçlerinde ermişi var, dervişi var… Rum abdalları derler, rum gazileri derler… Ertuğrul Bey’in savaşçısı ev hesabına gelmez. Savaşçı dervişlerin beşi, onu bir zaviyeye birikmiştir. Rum abdallarına geldi mi, dam, çadır tanımaz bunlar… Ezraile elense çekmiş gözü kara yiğitlerdir her biri. Karıları bile dövüşkendir Ertuğrul Beyin… Bunlara ‘Rum Bacıları’ derler. Bunların töreleri de, gaziler, savaşçı dervişler gibi din yayma üzerinedir…”

Edebiyatın dolaylı yollarla ilişkili olduğu bilim dalları:

Edebiyat tıp, astronomi, fizik, coğrafya vb. gibi bilim dalları ile dolaylı yollarla ilişkilidir. Edebiyat ile bu bilimler arasındaki ilişki yüzeyseldir. Yazarın bilgi birikimi, deneyim ve gözlemleri bu bilimlerden yararlanması için yeterli olabilmektedir.

Edebiyat Tarihine Yardımcı Bilimler

Edebiyatın içeriğinin ve dönemlerinin incelenip araştırıldığı “edebiyat tarihi” bilimi Filoloji,Biyografya ve Tarih biliminin verilerinden yararlanır. Bilimler arasındaki bu ilişki karşılıklıdır. Her bilim bir diğerinin eksiklerini tamamlar; bir diğerine ışık tutar. Bilimlerin sınırları genişledikçe bu ilişkinin düzeyi de artmaktadır.

Edebiyat tarihine diğer bilimlerin yardımları belge verme yolu ile olur. Edebiyat örneğin bibliyografya biliminde elde bulunan belgeler ile dönemlere ayrılır. Ya da tarihin farklı dönemlerinde edebiyatta kullanılan dilin özellikleri filoloji biliminin verilerinden yararlanılarak ortaya konur.

Okunma 25067 defa Son Düzenlenme Cuma, 03 Mart 2017 23:44

Lütfen Yorum Yazın

Misafir Olarak Yorum Yap

0 / 300 Karakter Kısıtlaması
Your text should be in between 5-300 characters
Kabul Ediyorum.
35 Yorumlar | Yorum Ekle
  • Ziyaretçi - çılgın dostoyevski

    Yorumu Raporla

    Çok güzel örnekler ve bilgilendirmeler var. Yazanın ellerine sağlık.

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - patates kızartması

    Yorumu Raporla

    bu ne lan böyle adam gibi bişey bulamamışmılar

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - B.E.A.L.

    Yorumu Raporla

    B.E.A.L.'den selamlar...

    2 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - BKAL

    Yorumu Raporla

    Açılımı ne okulunun

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - avakado

    Yorumu Raporla

    asın bayrakları

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - avakado

    Yorumu Raporla

    KIRIMLIDAN GELEN VARSA ADAMDIR, 9-D den GELEN VARSA DAHA DAHA ADAMDIR

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - İSİMSİZ

    Yorumu Raporla

    HANGİ OKUL NEVZAT AYAZ MI

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - avakado

    Yorumu Raporla

    Çok işime yaradı teşekkürler (9.sınıf)

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - ahmet

    Yorumu Raporla

    eyw
    ne diyim başka :D

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - Furkan

    Kocaeli, Turkey Yorumu Raporla

    Muhteşem olmuş. Benim çok işime yaradı.Daha yeni lise 1 e geçtim hica bana bu ödevi verdi.Ellerinize sağlık

    4 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - İsimsiz

    Diyarbakır, Turkey Yorumu Raporla

    Nevzat Ayaz Anadolu lisesi (Diyarbakır) ; tşk çok işime yaradı;)

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - lena

    Diyarbakır, Turkey Yorumu Raporla

    Hangi sınıf

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - Mimar hocası

    Yorumu Raporla

    Lena yaş kaç:);)

    1 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - lena

    Yorumu Raporla

    yaş 5 senin

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - ben

    Yorumu Raporla

    vovovovovo çok güzel olmuş neyse ben de izmir bornova anadolu lisesindeyim 9/A benim de

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - Ali

    Yorumu Raporla

    Bnde cili mehpare yagcidaim teknik bi nedenden dolai oraa gittm :)

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - anan

    Yorumu Raporla

    BURDAN ABDULLAH TAYİP OLCOĞA SELAM OLSUN HEPİNİZDEN İĞRENİYORUM MQ :D <3

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - yağız

    Yorumu Raporla

    nice :)

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - TUĞÇEE

    Seoul, South Korea Yorumu Raporla

    DERİCİDEN GELEN VARSA MQ:p

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - Yağmur

    Yorumu Raporla

    Dericiden sa

    1 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - Behzat

    Yorumu Raporla

    Çok güzel 9-A SINIFINDA ANTALYA KEPEZ ANADOLUDAYUM.

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - okan

    Yorumu Raporla

    ellerim ağrıyoooooor:(:(:(:(:(:(:(:(:(

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - onur

    Yorumu Raporla

    :D:D:D:D:o:p;) poker gibi çok uzun

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - uzay

    Ağrı, Ağrı Merkez/Ağrı, Turkey Yorumu Raporla

    elinize saglik cok guzel

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - Msjdhdhd

    Yorumu Raporla

    :):):D:(;:o);)

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - Mjkjg

    Yorumu Raporla

    Hmkhg

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - Samed

    Yorumu Raporla

    Bence iyi güzel olmus isimi gordu eminim odewden 100 alacan:):) :)

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - defnee

    Edirne, Edirne Merkez/Edirne, Turkey Yorumu Raporla

    teşekkürler onca siteye baktım en işime yarayan burası çıktı.:):D:o:p;)

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - Yalçın

    Yorumu Raporla

    Performans ödevimi burdan yaptım AQ Yapan saolsun.;)

    0 Cevap Ver
  • Ziyaretçi - Öğrencii

    Yorumu Raporla

    0 Cevap Ver
Load More

Türk Edebiyatı 9

  • 9. Sınıf Türk Edebiyatı Dersi Konu Listesi:
  • 9. SINIF TÜRK EDEBİYATI DERSİ KONU LİSTESİ İlgili başlığa tıklayarak konu hakkındaki makaleye ulaşabilirsiniz. I. ÜNİTE:...

    Çevrimiçi Kişi Sayısı

    139 ziyaretçi ve 0 üye çevrimiçi