Mani

Yazan:  Kategori: XIV. Yüzyıldan XIX. Yüzyıl Ortalarına Kadar Osmanlı Edebiyatı Pazartesi, 03 Ağustos 2015 14:36

Anonim Halk Şiiri Nazım Biçimleri

Mani Nedir?

Mani Türleri

Yedili hece ölçüsü ile yazılması nedeni ile halk şiirinin en küçük nazım biçimi olarak kabul edilir. Yedili hecenin durakları 4+3 veya 5+2 şeklindedir. Manilerde asıl söylenmek istenen son dizede belirtilir. İlk iki dizenin manide söylenmek istenen durum ile bağlantısı çok zayıftır. Üçüncü dize ise doldurma dizedir; kafiye yönünden serbesttir. Son dize ise söyleyiş gücünü göstermek için sanatlıdır. Bu durumda dört dizelik bir maninin kafiye şeması şu şekildedir: a-a-x-a

Örnek:

Akşam arada kaldı

Fitil yarada kaldı

Gül yüzlüm kömür gözlüm

Acep nerede kaldı

Manilerin konusu çoğunlukla aşktır.

Maniler belli biçim ve söyleyiş özelliklerine göre farklı adlandırılır. Bunlar şu şekildedir:

a-        Kesik Mani

Hece kuralına göre manilerin her dizesinin yedi hece sayısına sahip olması gerekir. İlk dizenin yedi heceden küçük olması durumunda buna kesik mani denir.

Örnek:

Bu gün al

Yârim giymiş bu gün al

Şad edersen bu gün et

Can alırsan bu gün al

Böyle bağlar

Yar başın böyle bağlar

Gül açmaz bülbül ötmez

Yıkılsın böyle bağlar

b-       Artık Mani

Dörtten çok dize sayısına sahip maniler de vardır. Bunlara “artık mani” denir. Artık maniler beş, altı, yedi ve üzeri dizeden oluşabilir.

Örnek:

Derdim var beller gibi

Söylemem eller gibi

Kalbimin hüzünü var

Yıkılmış eller gibi

Gözlerimden yaş akar

Bulanmış seller gibi

c-        Deyiş (dedim dedili, karşılıklı mani)

Maninin bir atışma havasında, çoğunlukla aşk üzere, karşılıklı söylenmesine denir. İki kişi soru cevap şeklinde mani söyler.

Örnek:

Ağa ­­─           Adilem sen naçarsın

                     İnci mercan saçarsın

                     Dünya deniz olunca

                     Gülüm nere kaçarsın

Adile ─        Ağam derim naçarım

                     İnci mercan saçarım

                     Dünya deniz olunca

                     Ben kuş olup uçarım

Ağa ­­─           adilem sen naçarsın

                     Lal ü gevher saçarsın

                     Ben bir şahin olunca

                     Yavrum nere kaçarsın

Adile ─        Ağam derim naçarım

                     İnci cevher saçarım

                     Sen bir şahin olunca

                     Ben yerlere kaçarım

Not: Anonim bir biçim olmasına rağmen kimi saz şairleri de mani söylemiştir. Maniyi diğer biçimlerden ayıran en önemli özellik yedili hece ile yazılmasıdır.

Okunma 2311 defa Son Düzenlenme Cuma, 03 Mart 2017 23:40
Bu kategoriden diğerleri: « Anonim Halk Şiiri Türkü »

Çevrimiçi Kişi Sayısı

68 ziyaretçi ve 0 üye çevrimiçi