Buradasınız: AnasayfaDil ve Anlatım9. SınıfSes BilgisiTürkçede Harflerin Sınıflandırılması


Türkçede Harflerin Sınıflandırılması

Yazan:  Kategori: Ses Bilgisi Cuma, 08 Ağustos 2014 03:00

HARFLERİN \ TAKSİMİ

 

Sesli Harfler(vokaller), Sessiz Harfler(konsonant)

Türkçede sesli(ünlü) harfler sekiz tanedir:

a, e, ı, i, o, ö, u, ü,

1-         Sesli Harfler(vokaller)

2-         Sessiz Harfler  (konsonant)

Ses kirişlerinde perdelendikten sonra hiçbir engele uğra­madan çıkan ve yalnız ses yolunun daralıp genişlemesiyle çeşitlenen harflere vokal denir: a, e, o, u gibi.

Ses yolunda her hangi bir engele uğramakla hâsıl olan ses­leri gösteren harflere sessiz (konsonant) denir: k, l, r gibi.

 

SESLİ(ÜNLÜ) HARFLER ve ÇEŞİTLERİ

Türkçede sesliler(vokaller) sekiz tanedir:

a, e, ı, i; o, ö , u, ü Sesliler(vokaller) kalın ve ince, düz ve yuvarlak, geniş ve dar olmak üzere birkaç kısma ayrılır.

 

 

VOKAL CETVELİ

 

Düz

Yuvarlak

 

Geniş

Dar

Geniş

Dar

Kalın

a

ı

o

u

İnce

e

i

ö

ü

 
 

Kısa ve uzun sesliler(vokaller)

Türkçede sesliler(vokaller) aynı uzunluktadır. Yalnız yabancı dillerden dilimize geçmiş olan kelimelerin bazı sesliler(vokaller)i uzatı­larak söylenir. Bunlara uzun sesliler(vokaller) denir: (zalim) deki (a), (suret) teki (u), (ziyade) deki (a) gibi.

 

SESSİZLER (KONSONANT)

Türkçede sessizler (konsonant) 21 tanedir.

b, c, ç, d, f, g, ğ, h, j, k, l, m, n, p, r, s, ş, t, v, y, z

Bunlar başlıca iki kısma ayrılırlar:

1-         Sert - Yumuşak.

2-         Sürekli - Süreksiz

 

SESSİZLER (KONSONANT) CETVELİ

 

Süreksiz

Sürekli

Yumuşak

b c d g

ğ j l m n r v y z

Sert

ç k p t

f h s ş

 

Türkçenin heceleri:

1-         Dilimizde hece altı türlü yapılır:

2-         Yalnız bir vokalden ibaret olur: o.

3-         Bir vokal ile bir sessiz (konsonant)tan: 

4-         Bir sessiz (konsonant)den sonra bir vokal ile: ne, bu.

5-         Bir sessiz (konsonant)den sonra bir vokal, sonra bir de sessiz (konsonant) gelerek: buz, kış.

6-         Bir vokal ile iki sessiz (konsonant)tan yapılır: alt, örs.

Alıştırma:

Aşağıdaki mısralarda sesliler(vokaller)le sessizleri (konsonant) gösteriniz:

Yüksel de ışıklar" uçuşan memleketinden Sök, at o siyah uykuyu ruhundan, etinden.

Artık güpegündüz uyuyan hastaya hak yok; Yurdun; güneşin doğduğu yerdir; uyumak yok...'

Mithat Cemal Kuntay

Alıştırma:

Aşağıdaki mısraları teşkil eden kelimelerin açık ve kapalı hecelerini bulunuz:

Bir başka tepeden

Şana dün bir tepeden baktım aziz İstanbul, Görmedim gezmediğim, sevmediğim hiçbir yer. Ömrüm oldukça, gönül tahtıma keyfince kurul!

Sade bir semtini sevmek bile bir ömre değer.

Nice revnaklı şehirler görülür dünyada,

Lâkin efsunlu güzellikleri sensin yaratan. Yaşamıştır, derim, en hoş ve uzun rüyada Sende çok yıl yaşayan, sende ölen, sende yatan.

Yalıya Kemal Beyatlı

Açık hece, kapalı hece

Bir vokalle biten, hecelere açık hece, sessiz (konsonant)la, biten hecelere de kapalı hece denir.

Açık hece : ve, de ki.

Kapalı hece: al, git, dört.

Not: Bildiğiniz gibi bu açık ve kapalı heceler anız vezniyle yazılan manzumelerde önemli bir yer ».tutar; çünkü mısraları teşkil eden kelimelerin heceleri o manzumenin aruz kalıbının hecelerine uydurulmak gerekir. Fakat, bizce, bu açık ve kapalı hece ölçüsü kesin bir ölçü değildir, Aruz, veznine göre heceleri uzun ve kısa olarak ayırmak daha doğrudur; çünkü Arapça ve Farsça kelimelerde' açık hecelerin de bir kısmı uzun hece ma­hiyetindedir: (Alim, zalim, naçiz, tenha, büka) kelimelerinde olduğu gibi.

Not: Türkçede her vokal, kendisinden önceki sessizi (konsonant) okumada ve yazmada - kendi hecesi içine alır:

Göz-gözüm; üç-üçer gibi.

Okunma 1697 defa Son Düzenlenme Perşembe, 18 Eylül 2014 03:15

Lütfen Yorum Yazın

Misafir Olarak Yorum Yap

0 / 300 Karakter Kısıtlaması
Your text should be in between 2-300 characters
Kabul Ediyorum.
Yorumlar | Yorum Ekle
  • Hiçbir Yorum Bulunamadı

Çevrimiçi Kişi Sayısı

127 ziyaretçi ve 0 üye çevrimiçi